BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Şerafettin DOĞAN, Tunç APATAY
NARİN OLMAYAN KOMPOZİT KOLONLARDA BÖLGESEL BURKULMA DAVRANIŞININ İNCELENMESİ
 
Bir yapıda esasen basma yükü taşımak üzere tasarlanmış yapı elemanlarına kolon denir. Kolonların basma yükü altında dengesi bozulabilir. Bu denge bozulma durumuna ise burkulma adı verilir. Uçak yapılarında yük taşıması için tasarlanmış ve gövde, kanat, kuyruk gibi yapıların mukavemetinde büyük pay sahibi olan kolonlar bulunur. Bu kolonların havacılık sektörünün ağırlık kısıtından dolayı her zaman hafif olması beklenmektedir. Bu nedenle havacılık endüstrisindeki tasarımların mukavemet/kütle oranı yüksek olmalıdır. Bunu başarabilmek için tasarım yapılırken yüksek mukavemetli malzemeler seçilerek et kalınlığı, uzunluk gibi faktörlerde minimal boyutlandırmalar yapılır. Havacılıkta kompozit malzeme kullanımının çok yaygın olmasının temel sebebi budur ve hava aracı yapısalında kullanılan taşıyıcı kolonlarda da kompozit malzeme kullanımı gün geçtikçe yaygınlaşmaktadır. Kolonlarda burkulma tasarımında en çok kullanılan hesaplama yöntemi EULER burkulma formülasyonudur. Narinlik oranı yüksek olan kolonlar EULER burkulma formülasyonlarına uyum gösterirler. Fakat narin olmayan kolonlar bu formülasyonlara uymayan davranışlar gösterirler ve bası hasarına veya bölgesel burkulmaya (ing:crippling) uğrarlar. Bölgesel burkulma hasarının meydana geldiği yükün teorik/matematiksel olarak hesaplanması henüz bilim tarafından aydınlığa kavuşturulabilmiş bir husus değildir. Mühendislik, bu konuda yapılan deneysel sonuçlara ve deneysel sonuçlardan elde edilen bir takım empirik formülasyonlara dayanarak teknoloji üretmektedir. Kompozit malzeme üzerinde yapılan bölgesel burkulma çalışmaları ise literatürde bir hayli az sayıdadır. Bu çalışma kapsamında karbon fiberle güçlendirilmiş plastik reçineli kompozit malzemeden yapılmış narin olmayan kolonlarda bölgesel burkulma meydana getiren yükün deneysel olarak belirlenmesi hedeflenmiştir. L ve U profilli 180 adet numuneye basma testi yapılarak ilgili veriler toplanmıştır. Deneyde kalınlık, kenar uzunluğu ve kompozit malzeme katman dizilişleri değiştirilerek bu parametrelerin bölgesel burkulmaya etkisi incelenmiştir. (Bu çalışma birinci sırada yer alan yazarın yüksek lisans tezinden üretilmiştir. ORCID NO: 0009-0005-9893-1624

Anahtar Kelimeler: Burkulma, Bölgesel Burkulma, Kompozit, Kısa Kolonlar



 


Keywords: